Pas średniowieczny

Pas prócz roli funkcjonalnej pełnił częstokroć rolę dekoracyjną, bywał bogato zdobiony elementami nanizanymi na taśmę bądź skórę, lub też wykonywany z łączonych przegubowo segmentów lub ogniw.

Metalowe paski noszone przez kobiety w XVII w nazywano obręczami.

Zbytkowe pasy średniowieczne często wykonywane ze skóry wykańczane były kunsztownymi klamrami wykonywanymi z cyny, srebra lub złota i wysadzane kamieniami.

Klamry różnie były skonstruowane, zwykle były w kształcie nawiasu kwadratowego lub wężykowato wygiętego. Polska nazwa sprzączka pochodzi od niemieckiego słowa spange oznaczającego klamrę.

Korona

Historia repliki regaliów polskich.
Pomysł odtworzenia regaliów królewskich został zaczerpnięty od prof. Karola Estreichera, który w okresie międzywojennym nosił się z ideą rekonstrukcji korony. Idea ta została zrealizowana dopiero w 2003 roku w Nowym Sączu dzięki antykwariuszowi Adamowi Orzechowskiemu. Konsultował się on z wieloma znawcami tematu. Byli nimi: Michał Rożek - historyk sztuki i kulturoznawca, autor książek o klejnotach monarszych, ojciec Jan Golonka - skarbnik klasztoru na Jasnej Górze, Roman Bobrow - kustosz Muzeum Narodowego w Warszawie czy Wojciech Bochniak - konserwator złotnictwa w Muzeum Narodowym w Krakowie.

10 listopada 2003 roku w Muzeum Okręgowym w Nowym Sączu po raz pierwszy pokazano publicznie replikę tzw. korony "Chrobrego".

Praca nad koroną trwała ponad pół roku. Adam Orzechowski zgłosił się najpierw do mojego ojca - Jana Tołysza, szlifierza kamieni jubilerskich z pytaniem czy nie podjął by się wyszlifowania odpowiednich kamieni. Potem ja dostałam propozycję oprawy pereł i drobnych kamieni osadzanych na perłach. Później wykonałam jeszcze oprawy - kaszty, typowe dla okresu średniowiecza, do indywidualnych kamieni znajdujących się w dolnej partii każdego segmentu. Prace nad wyszukiwaniem materiałów źródłowych dotyczących szlifów kamieni i opraw trwały długo. Jedną z zagadek był szmaragd w kształcie tarczy, na którym widniał wizerunek lwa. Niestety prócz informacji, że taki kamień był w koronie, nie było nic, co mogło by nam dopomóc. Dzięki Andrzejowi Hildebrandtowi z "Loricy" i Jackowi Szymańskiemu z "Bractwa Miecza i Kuszy", którzy pomogli w szukaniu średniowiecznych przedstawień lwów, mogliśmy odtworzyć przypuszczalny wygląd kamienia, a ojciec mógł wyrytować lwa. Wielkość wizerunku jest niewielka, dlatego praca była wykonywana pod mikroskopem. Pomoc w uzyskaniu odpowiednich kamieni otrzymaliśmy od p. Barbary Bezkorowajny-Niemiec i Jana Świderskiego. O przypuszczalnym pochodzeniu kamieni w oryginalnej koronie wypowiadał się inż. geolog Andrzej Bezkorowajny.

Prócz nas, w dziele odtworzenia korony królów Polskich, brali udział: metaloplastyk i konserwator Józef Walczak, który wykuł koronę w srebrze, oraz złotnicy Paweł Mikulec i Radosław Orzechowski, którzy zajęli się wykonaniem części opraw i montażem.

Wszystkie oprawy zarówno kamieni jak i pereł są wykonane ze złota - ciekawostką jest fakt, że użyliśmy do rekonstrukcji monety pruskie. Korona jest srebrna, złocona.

Kolczyki srebrne z granatami i perłami

Kolczyki srebrne z granatami i perłami, replika kolczyków złotych z rubinami i perłami z XVII w. Długość 5,4 cm.

Do 1905r. znajdowały się w kolekcji P.I.Schukina ,aktualnie w zbiorach Państwowego Muzeum Historycznego w Moskwie.

Replika pierścionka ze skarbu z Fishpool

Skarb w angielskiej wsi Fishpool odkryty został w 1966 r. W ziemi złożony został pomiędzy 1463 a 64 rokiem- czyli podczas I dekady Wojny Dwóch Róż.

Składał się z dużej ilości złotych monet oraz kilku elementów biżuterii , stylistyką podobnych do wyrobów flamandzkich bądź burgundzkich ,ale być może wykonanych w Anglii. Wśród nich znajduje się pierścionek z turkusem ,który w owych czasach uważany był za kamień chroniący od zatrucia ,utonięcia oraz wypadku podczas jazdy. Do dzisiejszego dnia na terenie Anglii odkryto kilka pierścionków tego typu z turkusami. Poza wyspą zaś stosowano także inne kamienie , zwykle przejrzyste.

Replika srebrnego pierścionka włoskiego z XV w.

Oryginał z kolekcji Edmunda Watertona znajduje się w V&A Museum w Londynie nr. katalogowy 848-1871

"Fede Ring" - Pierścienie z motywem splecionych dłoni znamy już z zabytków z czasów rzymskich. Nazywane były CONCORDIA od imienia bogini harmonii i zgody. Ponownie popularny ten symbol stał się w dobie średniowiecza. Moda przyszła z terenu Italii i rozprzestrzeniła się na całą Europę. Nosiły nazwę MANI IN FEDE. Słowo fede oznacza wiarę,zaufanie, wierność oraz zaangażowanie. Naturalnym jest ,że pierścień ów stał się pierścieniem zaręczynowym i symbolem miłości- ręce trzymające serce, oraz wierności/wiary - dwie ręce splecione razem.

W zachowanych pierścieniach średniowiecznych także z XVI i XVII w często widoczne są wygrawerowane sentencje miłosne. Od XVI wieku gdy umiejętności złotników wzrosły ,powstały pierścienie typu GIMMEL -od słowa gemmellus -bliźniak . Były dwu lub trój członowe , łączone ze sobą nitowaniem bądź rozdzielne. Ponieważ gimmel bywał rozdzielny narzeczeni a czasem i małżonkowie nosili po jednym z segmentów. Dłonie -główny symbol pierścienia były często pokrywane emalią lub kameryzacją i delikatnie obejmowały serce- klejnot z oprawionego diamentu lub rubinu. Symbol jakim jest fede ring dotrwał do dzisiejszych czasów. W Szkocji i Irlandii dostał miano CLADDAGH - to dłonie trzymające serce z koroną oraz FENIAN CLADDAGH -serce bez korony.

Diadem

Diadem (gr.diadema) to kolista ozdoba głowy w formie opaski z tkaniny ,skóry lub metalu zdobiona perłami ,gemmami ,kamieniami ozdobnymi i szlachetnymi .W starożytnej Grecji diademem była biała wstęga (gr. "przepaska" ,"przewiązka" ),którą wieńczono zwycięzców olimpijskich .

W cesarstwie bizantyjskim stał się prototypem korony - oznaką władzy królewskiej, książęcej lub duchownej. W Polsce diademów używali Piastowie w okresie rozbicia dzielnicowego.

Odmianą diademu była anadema - ozdobna przepaska na czoło, ściągająca włosy, noszona przez kobiety i młodzieńców w okresie średniowiecza jako ozdoba czoła i fryzury. Ponownie modne diademy stały się w epoce empire'u i ok. 1900 r.